2918
sayılı Kanunda ve bu Yönetmelikte kullanılan terimlerin tanımları aşağıda gösterilmiştir.
a) Genel Tanımlar: 1) Trafik: Yayaların,
hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleridir.
2) Karayolu: Trafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi,
köprüler ve alanlardır. 3) Araç: Karayollarında kullanılabilen
motorlu, motorsuz ve özel amaçlı taşıtlar ile iş makineleri ve lastik tekerlekli
traktörlerin genel adıdır. 4) Taşıt: Karayolunda insan, hayvan
ve yük taşımaya yarayan araçlardır. Bunlardan makine gücü ile yürütülenlere "motorlu
taşıt" insan ve hayvan gücü ile yürütülenlere "motorsuz taşıt"
denir. Ayrıca, bir kazanç kaydı olmaksızın kullanılanlara "hususi taşıt",
çeşitli şekillerde kazanç sağlamak amacıyla kullanılanlara "ticari taşıt",
Taşıt Kanunu kapsamına girenlere "resmi taşıt", resmi olmakla birlikte
ticarilik niteliği taşıyanlara da "resmi ticari taşıt" denir.
5) Sürücü: Karayolunda, motorlu veya motorsuz bir aracı veya taşıtı sevk
ve idare eden kişidir. 6) Şoför: Karayolunda, ticari olarak tescil
edilmiş bir motorlu taşıtı süren kişidir. 7) Araç Sahibi: Araç
için adına yetkili idarece tescil belgesi verilmiş veya satış belgesi düzenlenmiş
kişidir. 8) İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza
kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli
kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.
Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine
ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse,
bu kimse işleten sayılır. 9) Yolcu: Aracı kullanan sürücü ile
hizmetliler dışında araçta bulunan kişilerdir. 10) Hizmetli: Araçlarda,
sürücü hariç, araç veya taşıma hizmetlerinde süreli veya süresiz çalışan kişiler
ile iş makinelerinde sürücüden gayri kişilerdir. 11) Trafik İşaretleri:
Trafiği düzenleme amacı ile kullanılan işaret levhaları, ışıklı ve sesli işaretler,
yer işaretlemeleri ile trafik zabıtası veya diğer yetkililerin trafiği yönetmek
için yaptıkları hareketlerdir. 12) Geçiş Üstünlüğü: Görev sırasında,
belirli araç sürücülerinin can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartı ile
trafik kısıtlama ve yasaklarına bağlı olmamalarıdır. 13) Geçiş Hakkı:
Yayaların ve araç kullananların diğer yaya ve araç kullananlara göre, yolu kullanmak
sırasındaki öncelik hakkıdır. 14) Durma: Kırmızı ışık, yetkililerin
dur işareti, yol kapanması gibi her türlü trafik zorunlulukları nedeni ile aracın
durdurulmasıdır. b Trafik zorunlulukları dışında araçların, insan indirmek
ve bindirmek, eşya yüklemek, boşaltmak veya beklemek amacı ile kısa bir süre için
durdurulmasıdır. 16) Parketme: Araçların, durma ve duraklaması
gereken haller dışında bırakılmasıdır. 17) Trafik Kazası: Karayolu
üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma
ve/veya zararla sonuçlanmış olan olaydır. 18) Mülk: Devlete, kamuya,
gerçek veya tüzel kişilere ait olan taşınmaz mallardır. 19)
Yerleşim Yeri (Birimi): Kendisine ulaşan karayolları üzerinde sınırının başlangıcı
ve bitimi bir işaret levhası ile belirlenmiş olan yerleşme, çalışma ve barınma
amacı ile insanların yararlandıkları yapı ve tesislerin bir arada bulunduğu ve
karayolu trafiğine etkileri tespit edilmiş ve idari taksimatla belirlenmiş olan
il, ilçe, köy veya mezra gibi yerlerdir.
20) Yaya: Araçlarda bulunmayan, karayolunda hareketsiz veya
hareket halinde bulunan insandır. 21) Trafikten Men: Trafik zabıtası
veya yetkililerce Kanunda ve yönetmelikte belirtilen hallerde araçla ilgili belgelerin
alınması ve aracın belirli bir yere çekilerek trafikten alıkonulmasıdır. b)
Karayoluna, karayolu üzerinde ve kenarındaki tesislere ilişkin tanımlar:
1) Karayolu Yapısı: Karayolunun kendisi ile karayolunun üstünde,
yanında, altında veya yukarısındaki; ada, ayırıcı, oto korkuluk, istinat duvarı,
köprü, tünel, menfez ve benzeri yapılardır. 2) Karayolu Sınır Çizgisi:
Kamulaştırma yoluyla veya kanunlarla kamuya terk veya tahsis edilmiş karayolunda,
mülkle olan sınır çizgisi, diğer karayollarında, yarım ada, şevden sonra hendek
varsa hendek dış kenarı, hendek yoksa şev üstü kenarı, dolguda şev etek çizgisi,
yaya yolu ayrılmış karayolunda ise, yaya yolunun mülkle birleştiği çizgidir.
3) İki Yönlü Karayolu: Taşıt yolunun her iki yöndeki
taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.
4) Tek Yönlü Karayolu: Taşıt yönünün yalnız
bir yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.
5) Bölünmüş Karayolu: Bir yöndeki trafiğe
ait taşıt yolunun bir ayırıcı ile belirli şekilde diğer taşıt yolundan ayrılması
ile meydana gelen karayoludur.
6) Erişme Kontrollü Karayolu (Otoyol): Özellikle transit
trafiğe tahsis edilen, belirli yerler ve şartlar dışında giriş ve çıkışın yasaklandığı,
yaya, hayvan ve motorsuz araçların giremediği, ancak izin verilen motorlu araçların
yararlandığı ve trafiğin özel kontrole tabi tutulduğu karayoludur. 7)
Ekspres Yol: Sınırlı erişme kontrollü ve önemli kesişme noktalarının köprülü
kavşak olarak teşkil edildiği bölünmüş bir ana karayoludur. 8)
Geçiş Yolu: Araçların bir mülke girip çıkması için yapılmış olan yolun, karayoluna
bağlanan ve karayolu sınır çizgisi içinde yer alan kısmıdır.
9) Bağlantı Yolu: Bir kavşak yakınında karayolu
taşıt yollarının birbirine bağlanmasını sağlayan, kavşak alanı dışında kalan ve
bir yönlü trafiğe ayrılmış olan karayolu kısmıdır.
10) Taşıt Yolu (Kaplama): Karayolunun genel olarak taşıt
trafiğince kullanılan kısmıdır. 11) Bisiklet Yolu:
Karayolunun, sadece bisikletlilerin kullanmalarına ayrılan kısmıdır.
12) Yaya Yolu (Yaya Kaldırımı): Karayolunun,
taşıt yolunun kenarı ile gerçek veya tüzel kişilere ait mülkler arasında kalan
ve yalnız yayaların kullanımına ayrılmış olan kısmıdır.
13) Banket: Yaya yolu ayrılmamış karayolunda,
taşıt yolu kenarı ile şev başı veya hendek iç üst kenarı arasında kalan ve olağan
olarak yayaların ve hayvanların kullanacağı, zorunlu hallerde de araçların faydalanabileceği
kısımdır.
14) Platform: Karayolunun, taşıt yolu (kaplama) ile yaya
yolu kaldırım veya banketinden olan kısmıdır. 15)
Anayol: Ana trafiğe açık olan ve bunu kesen karayolundaki trafiğin, bu yolu
geçerken veya bu yola girerken, ilk geçiş hakkını vermesi işaretlerle belirlenmiş
karayoludur.
16) Tali Yol: Genel olarak üzerindeki trafik
yoğunluğu bakımından, bağlandığı yoldan daha az önemde olan yoldur.
17) Tehlikeli Eğim: Araçların emniyetle
seyrine devamı için, vites küçültmeyi gerektiren uzunluk veya açıdaki yol eğimidir.
18) Kavşak: İki veya daha fazla karayolunun kesişmesi veya
birleşmesi ile oluşan ortak alandır. 19) Kavşak Ortak Alanı: Kavşaklarda
kavşağı teşkil eden kollardan ayrı ayrı yaklaşıldığında, kavşaktaki geometrik
veya fiziki değişikliğin başladığı çizgiler ile çevrelenmiş olandır.
20) Yaya Geçidi: Taşıt yolunda, yayaların güvenli geçebilmelerini
sağlamak üzere, trafik işaretleri ile belirlenmiş alandır.
21) Okul Geçidi: Genel olarak okul öncesi,
ilköğretim ve orta dereceli okulların çevresinde özellikle öğrencilerin geçmesi
için taşıt yolundan ayrılmış ve bir trafik işareti ile belirlenmiş alandır.
22) Alt Geçit: Karayolunun diğer bir karayolu
veya demiryolunu alttan geçmesini sağlayan yapıdır.
23) Üst Geçit: Karayolunun diğer bir karayolu
veya demiryolunu üstten geçmesini sağlayan yapıdır.
24) Demiryolu Geçidi (Hemzemin Geçit): Karayolu
ile demiryolunun aynı seviyede kesiştiği bariyerli veya bariyersiz geçitlerdir.
25) Ada: Yayaların geçme ve durmalarına, taşıtlardan inip
binmelerine yarayan, trafik akımını düzenleme ve trafik güvenliğini sağlama amacıyla
yapılmış olan, araçların bulunamayacağı, koruyucu tertibatla belirlenmiş bölüm
ve alanlardır. 26) Ayırıcı: Taşıt yollarını veya
yol bölümlerini birbirinden ayıran bir taraftaki taşıtların diğer tarafa geçmesini
engelleyen veya zorlaştıran karayolu yapısı, trafik tertibatı veya gereçtir.
27) Şerit: Taşıtların bir dizi halinde güvenli
seyredebilmeleri için taşıt yolunun çizgilerle ayrılmış bölümüdür.
28) Park Yeri (Otopark): Araçların park etmesi için kullanılan
açık veya kapalı alandır. 29) Karayolu Üzeri Park
Yeri: Taşıt yolundaki veya buna bitişik alanlardaki park yeridir.
30) Karayolu Dışı Park Yeri: Karayolu sınır çizgisi dışında
olan ve bir geçiş yolu veya servis yolu ile taşıt yoluna bağlanan park yeridir.
31) Durak: Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının
yolcu veya hizmetlileri bindirmeleri, indirmeleri veya duraklamaları için yatay
ve düşey işaretlerle belirlenmiş yerdir.
32) Garaj: Araçların, genellikle uzun süre durmaları için
kullanılan, bakım veya servisinin de yapılabileceği kapalı veya açık olan yerlerdir.
33) Terminal: İnsan veya eşya taşımalarında, araçların indirme, bindirme,
yükleme, aktarma yaptıkları ve ayrıca bilet satışı ile bekleme, haberleşme, şehir
ulaşımı ve benzeri hizmetlerin de sağlandığı yerdir. Bunlardan sadece, insan
taşımalarında kullanılanlara "Yolcu Terminali", eşya taşımalarında kullanılanlarına
"Eşya Terminali" denir. 34) Servis İstasyonu: Karayolunda
seyreden araların bakım, onarım, yağlama ve yıkama gibi işlerinin yapıldığı tesislerdir.
35) Akaryakıt İstasyonu: Araçların esas itibariyle
akaryakıt, LPG, yağ ve basınçlı hava gibi ihtiyaçları ile ayrıca kişilerin ilk
yardım ve zorunlu diğer ihtiyaçlarının sağlandığı yerdir.
36) Muayene İstasyonu: Araçların niteliklerini tespit ve
kontrol edebilecek cihaz ve personel bulunan ve teknik kontrolü yapılan yerdir.
37) Araç Tartı İstasyonu: Araçların yüklü veya yüksek olarak sabit
veya taşınabilir cihazlarla tartıldığı yerdir. 38) İşaret Levhası:
Sabit veya taşınabilir bir mesnet üzerine yerleştirilmiş ve üzerindeki sembol,
renk ve yazı ile özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan trafik tertibatıdır.
39) Işıklı ve Sesli İşaretler: Trafiği düzenlemede kullanılan ışıklı
ve sesli, sabit veya taşınabilir, elle kumanda edilebilen veya otomatik çalışan,
üzerinde çeşitli renk, sembol, yazı bulunan ve belirli yanma süresi olan, ışık
veya sesli özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan trafik tertibatıdır.
40) İşaretleme: Taşıt yolu ile bordür, ada, ayırıcı, otokorkuluk gibi
karayolu elemanları üzerindeki çeşitli renkte çizgi, şekil, sembol, yazı ve yansıtıcı
ve benzerleri ile özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan tertibattır. c)
Araçlara ilişkin tanımlar: 1) Otomobil: Yapısı itibariyle,
sürücüsünden başka en çok 7 oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş
bulunan motorlu taşıttır. 2) Minibüs: Yapısı itibariyle sürücüsünden
başka 8 ila14 oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu
taşıttır. 3) Otobüs: Yapısı itibariyle sürücüsünden başka en az
15 oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.
4) Kamyonet: İzin verilebilen azami yük ağırlığı 3.500 kg'ı geçmeyen
ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır. 5) Kamyon:
İzin verilebilen azami yük ağırlığı 3.500 kg'dan fazla olan ve yük taşımak için
imal edilmiş motorlu taşıttır. 6) Çekici: Römork
ve yarı römorkları çekmek için imal edilmiş olan ve yük taşımayan motorlu taşıttır.
7) Arazi Taşıtı: Karayolunda yolcu veya yük taşıyabilecek
şekilde imal edilmiş olmakla beraber bütün tekerlekleri motordan güç alan veya
alabilen motorlu taşıtlardır. 8) Motosiklet: 2 veya 3 tekerlekli
sepetli veya sepetsiz motorlu araçlardır: Bunlardan karoserisi yük taşıyabilecek
şekilde sandıklı veya özel biçimde yapılmış olan ve yolcu taşımalarında kullanılmayan
3 tekerlekli motosikletlere yük motosikleti (triportör) denir. 9)
Motorlu Bisiklet: Silindir hacmi 50 santimetre küpü geçmeyen, içten patlamalı
motorla donatılmış ve imal hızı saatte 50 km'den az olan bisiklettir.
10) Bisiklet: En çok 3 tekerleği olan ve üzerinde bulunan insanın adale
gücü ile pedal veya el ile tekerleği döndürmek suretiyle hareket eden ve yolcu
taşımalarında kullanılmayan motorsuz taşıttır. 11) Lastik Tekerlekli
Traktör: Belirli şartlarda römork ve yarı römork çekebilen, ancak ticari amaçla
taşımada kullanılmayan tarım araçlarıdır. 12) İş Makineleri: Yol
inşaat makineleri ile benzeri tarım, sanayi, bayındırlık, milli savunma ve çeşitli
kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan; iş amacına göre üzerine çeşitli ekipmanlar
monte edilmiş; karayolunda insan, hayvan, yük taşımasında kullanılmayan motorlu
araçlardır. 13) Tramvay: Genellikle yerleşim birimleri içerisinde
insan taşımasında kullanılan, karayolunda tekerlekleri raylar üzerinde hareket
eden ve hareket gücünü dışarıdan sağlayan taşıttır. 14)
Özel Amaçlı Taşıt: Özel amaçla insan veya eşya taşımak için imal edilmiş olan
ve itfaiye, cankurtaran, cenaze, naklen yayın ve kayıt (radyo, sinema, televizyon),
kütüphane, araştırma araçları ile bozuk veya hasara uğramış taşıt ve araçları
çekmek, taşımak veya kaldırmak gibi özel işlerde kullanılan motorlu araçtır.
15) Okul Taşıtı: Genel olarak okul öncesi,
ilköğretim ve orta dereceli okulların öğrencileri ile sadece gözetici ve hizmetlilerin
taşınmalarında kullanılan taşıttır.
16) Kamu Hizmeti Taşıtı: Kamu hizmeti için yük veya yolcu
taşıması yapan bütün taşıtlardır. 17) Personel Servis Aracı: Herhangi
bir kamu kurum ve kuruluşu veya özel veya tüzel kişilerin personelini bir akit
karşılığı taşıyan şahıs veya şirketlere ait minibüs ve otobüs türündeki ticari
araçlardır. Kamu kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kişilere ait araçların
kendi personelini veya yolcusunu taşıma işi bu tanım kapsamına girmez.
18) Umum Servis Aracı: Okul taşıtları ile personel servis araçlarının birlikte
değerlendirilmesidir. 19) Kamp Taşıtı: Yük taşımasında kullanılmayan;
iç dizaynı tatil yapmaya uygun teçhizatlarla donatılmış; hizmet edebileceği kadar
yolcu taşıyabilen motorlu taşıttır. 20) Römork: Motorlu araçla
çekilen insan veya yük taşımak için imal edilmiş motorsuz taşıttır. 21)
Yarı Römork: Bir kısmı motorlu taşıt veya araç üzerine oturan, taşıdığı yükün
ve kendi ağırlığının bir kısmı motorlu araç tarafından taşınan römorktur.
22) Hafif Römork: Azami yük ağırlığı 750 kg'ı geçmeyen römork
veya yarı römorktur. 23) Taşıt Katarı: Karayolunda bir birim olarak
seyretmek üzere birbirine bağlanmış en çok 2 römorktan oluşan taşıttır.
24) Taşıma Sınırı (Kapasite): Bir aracın güvenle taşıyabileceği, en çok
yük ağırlığı veya yolcu ve hizmetli sayısıdır. 25) Gabari: Araçların
yüklü veya yüksüz olarak karayolunda güvenli seyirlerini temin amacı ile uzunluk,
genişlik ve yüksekliklerini belirleyen ölçülerdir. 26) Azami Ağırlık:
Taşıtının güvenle taşıyabileceği azami yükle birlikte ağırlığıdır.
27) Yüksüz Ağırlık: Üzerinde insan veya eşya (yük) bulunmayan ve akaryakıt
deposu dolu olan bir aracı taşıması zorunlu alet, edevat ve donatımı ile birlikte
toplam ağırlığıdır. 28) Yüklü Ağırlık: Bir taşıtın yüksüz ağırlığı
ile taşımakta olduğu sürücü, hizmetli, yolcu ve eşyanın toplam ağırlığıdır.
29) Dingil Ağırlığı: Araçların karayolu yapılarında
güvenle ve yapıya zarar vermeden geçebilmeleri için saptanan dingil ağırlığıdır.
30) Azami Toplam Ağırlık: Araçların karayolu yapılarından
güvenle ve yapıya zarar vermeden geçebilmeleri için saptanan toplam ağırlıktır.
|